Beşiktaş’ta oturan biri düşünün: işten çıkmış, vapur ya da otobüs beklerken telefonunda “iştah kapatma” diye aratıyor. Bir sayfa okuyor, kapatıyor, biraz sonra yeniden açıyor. Karar vermek istiyor ama neye karar vereceğini tam bilmiyor. Bu sayfa, tam o noktada oturan okur için.
Baştan söyleyelim: iştahı tümüyle susturmak ne gerçekçi ne de sağlıklı bir hedef. Aramanın ardında bazen başka bir şey yatıyor olabilir: akşamları kontrol edemediğiniz bir atıştırma, tatlı krizleri ya da gün içinde sürekli yemeği düşünmek. Yeni Dönem Rezonans’ta bunu “iştahı yönetilebilir hâle getirmek” diye tarif ediyoruz ve işe aramadan, yani gözlemden başlıyoruz.
İştah kapatma aramasının gerçekte karşılığı ne?
Bu ifadeyi yazan biri bir hızlı çözüm umuyor olabilir. Biz öyle bir çözüm sunmuyoruz ve sonuç sözü de vermiyoruz. Elimizdeki şey bir yaklaşım: öykünüzü anlamak, size özel bir plan kurmak, takibi sürdürmek. İştah dengeleme dediğimiz çalışma da bu çerçevenin içinde.
Bu çalışmada beslenme düzeni, uyku, stres, öğün saatleri ve alışkanlıklar birlikte ele alınır. Gerekirse, uygun görüldüğünde, biyorezonans gibi bir tamamlayıcı uygulama da konuşulabilir; ama iştaha etkisini gösteren sağlam ve bağımsız bir bilimsel dayanak bulunmadığını en başta açıkça belirtiriz. Hizmetin kapsamını iştah ve vücut ağırlığı yönetimi sayfasında bulabilirsiniz.
İlk iki hafta: neyi, nasıl not almalı?
Bir plan kurulmadan önce yapabileceğiniz en işe yarar şey, iki hafta boyunca küçük bir takip tutmak. Bu not, bir performans karnesi değil; kendinizi yargılamadan bakmanız için bir fotoğraf.
Her gün için şu beş soruyu kısa cevaplayın:
- Bugün hangi saatlerde yemek düşüncesi baskın hâle geldi?
- O sırada ne yapıyordum, nerede, kiminleydim?
- Son öğünden bu yana ne kadar geçmişti?
- Önceki gece nasıl uyudum?
- Gün içinde kendimi nasıl hissettim: yorgun, gergin, sıkılmış, rahat?
Birinci haftanın sonunda cevapları yan yana koyun. Muhtemelen bir örüntü görünür: örneğin hep öğleden sonra ya da hep eve girdikten sonra. İkinci haftada ise tek bir küçük değişiklik deneyin; öğle yemeğini biraz kaydırmak ya da akşam için tabağı önceden hazırlamak gibi. Değişikliğin etkisini yine notlarla izleyin.
Bir not alırken kendinize ceza yazmayın. “Kötü yedim” yerine “saat dörtte açtım, çay yoktu, atıştırdım” gibi bilgi cümleleri yazmak, hem daha gerçekçi hem daha yararlı.
Notlardan haritaya: dört sütunlu atıştırma tablosu
Notların bir sonraki adımı, bir harita çıkarmak. Kâğıdı dört sütuna bölün: zaman, yer, duygu ve çevre. Her atıştırma anını bu dört başlığa yerleştirin.
Zaman sütununa saatleri yazın. Bazı kişilerde bir ya da iki yoğun dilim ortaya çıkar. Yer sütununa masanız, mutfak, araç ya da kanepe gibi yerleri koyun. Duygu sütunu en zor olanı; “aç mıydım yoksa canım mı istedi” sorusunu dürüstçe cevaplamak ilk günlerde zor gelebilir, bu normal. Çevre sütununa ise görünen yiyecekleri, yanınızdaki insanları, ekranı yazın.
Haritanın bir ya da iki bölgesi kırmızıya döner. Örneğin “iş çıkışı, evin kapısı, yorgunluk, mutfak tezgâhı” dörtlüsü sık tekrarlanıyorsa, çözüm iştahı bastırmak değil, o dörtlüden birini değiştirmek olabilir: eve girmeden bir şey yemek, tezgâhı düzenlemek ya da akşam rutinini kısaca yeniden kurmak.
Beşiktaş’ta gün akışı ve takip
Vapur iskelesi, iş yeri ya da çarşı arası fark etmez: kısa süren boşluklar, atıştırmanın en kolay girdiği anlardır. Bu boşluklara bir ad vermek, haritanın ilk adımı olabilir.
Beşiktaş’ta yaşamak ya da çalışmak hareketli bir gün anlamına gelebilir: yolda geçen süre, dışarıda yenen öğünler, arada hızlı bir atıştırma. Bu tempo içinde not almak zor görünebilir. O yüzden notu en kısa hâline indirmek mantıklı: telefonun not defterine üç satır.
Takip görüşmelerinin sıklığı kişiye göre ayarlanır. Bir kısmı telefonda ya da yazışarak yürütülebilir. Cihaz gerektiren bir uygulama olursa, onu yalnızca Kartal’daki merkezde randevuyla yapıyoruz. Yani her takip için yola çıkmanız gerekmeyebilir; bunu ön görüşmede birlikte netleştiririz.
Uykusuzluğun ertesi gün iştahı artırabildiğini biliyorsanız, uykusuzluğun iştahı neden artırabileceğini anlatan yazımızı okuyabilirsiniz. Akşam saatlerinde yaşanan atıştırmalar için de gece atıştırma alışkanlığının nasıl yönetildiğine bakabilirsiniz.
Ne zaman önce hekime gitmelisiniz?
Şu durumlarda önce hekim görüşü almak doğru olur: kontrol edemediğiniz ve sık tekrarlayan aşırı yeme nöbetleri, iştahın birdenbire ve nedensiz değişmesi, düzenli kullandığınız ilaçlar, hamilelik ya da emzirme, süren bir sağlık sorunu. Bu başlıkları aşırı yeme nöbetlerinde ne zaman uzmana başvurulması gerektiği yazısında daha ayrıntılı ele aldık.
Beslenme danışmanlığı ve takip, tıbbi tanının ya da tedavinin yerine geçmez. Bir tanı koymayız, ilaç ya da takviye önermeyiz. Elimizde olan, günlük düzeninize bakıp birlikte bir plan kurmak.
Beşiktaş’tan Kartal’a randevu planı
Hizmet yalnızca Kartal’daki merkezde, randevuyla veriliyor. Kartal, Anadolu yakasında ve hem Marmaray hem M4 hattı oradan geçiyor. Marmaray’ın iki yakayı bağlaması, Beşiktaş gibi Avrupa yakası semtlerinden gelen biri için raylı bir yol demek. Sürenin ne kadar olacağı trafik ve saate göre çok değiştiğinden, harita uygulamasındaki güncel rotaya bakmanız yeter.
Merkez, Kartal’ın Cevizli Mahallesi’nde, Kastamonu Sokak üzerindeki Adalet İş Merkezi’nin 8 numaralı dairesinde (No:23). Saatler 10.00–18.00 arası, her gün; randevusuz kabul yapılmıyor.
Bir ön plan olarak şunu öneririz: önce ücretsiz ön görüşmeyi telefonla ya da WhatsApp üzerinden yapın, iki haftalık notlarınızı başlatın, notlarla birlikte Kartal’a gelip gelmeyeceğinize karar verin. Merkezin bulunduğu ilçe hakkında bilgi almak için Kartal iştah kapatma sayfasına, Beşiktaş ilçesinin genel haritası için Beşiktaş sayfasına bakabilirsiniz.
Notlarınızla gelin, kararı birlikte verelim
Bir konuşmanın verimli geçmesi için ne kadar not tutmuş olduğunuz önemli değil; üç gün de olsa, iki hafta da. Elinizdeki bilgi, tahminden daha değerli. Konuşmaya hazır hissettiğinizde telefonla ulaşabilir ya da WhatsApp’tan kısa bir not bırakabilirsiniz. Ücretsiz görüşmede amacınızı, günlük akışınızı ve neyi umduğunuzu dinleriz. Kimseye sonuç sözü vermiyoruz; yerine, defter kapandıktan sonra da süren bir takip öneriyoruz. İki haftalık küçük bir gözlem, bazen bir yıllık tahminden daha fazla şey anlatır.
Sık sorulan sorular
İştahı tamamen kapatmak sağlıklı bir hedef sayılır mı?
İştahı tamamen kapatmak ne gerçekçi ne de sağlıklı bir hedef. Yapılabilecek olan, iştahın hangi saatlerde ve hangi tetikleyicilerle yükseldiğini anlayıp onu yönetilebilir hâle getirmeye çalışmak.
İki haftalık not tutmak için özel bir uygulama gerekir mi?
Hayır. Telefonun not defteri ya da kâğıt bir defter yeterli. Önemli olan her şeyi yazmak değil, aynı birkaç soruyu her gün aynı biçimde cevaplamak. Ön görüşmede örnek bir düzen de konuşabiliriz.
Beşiktaş’tan Kartal’a ulaşım nasıl planlanır?
Kartal Anadolu yakasında, M4 hattı ve Marmaray üzerinde; Marmaray iki yakayı bağlıyor. Süre ve aktarma trafik ve saate göre değiştiği için çıkmadan önce harita uygulamasından güncel rotaya bakın.
Atıştırma isteği hep stresten mi gelir?
Hayır, tek bir neden yok. Uykusuzluk, öğün aralıklarının uzaması, çevredeki yiyecekler ya da alışkanlık da rol oynayabilir. Bu yüzden önce notlarla örüntüye bakmak, tahminle hareket etmekten daha güvenli.
Aşırı yeme nöbetleri yaşıyorsam ne yapmalıyım?
Kontrol edemediğiniz, sık tekrarlayan yeme nöbetleri varsa önce hekime ya da ruh sağlığı alanında çalışan bir uzmana başvurun. Beslenme danışmanlığı bu durumun yerine geçmez, ancak sürece eşlik edebilir.
Tamamlayıcı uygulamalar tıbbi tanı ve tedavinin yerine geçmez. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel sağlık değerlendirmesi yerine geçmez. Sağlık sorununuz varsa hekiminize danışın.