Sigara bırakma kararını geciktiren şey bazen nikotin isteğinin kendisi değil, bırakmanın ardından gelecek diye düşünülen kilodur. Bu korku yaygın, anlaşılır ve görmezden gelinmemesi gereken bir endişe. Ama aynı zamanda korkunun kendisi, bırakma kararını gereksiz yere erteleyebiliyor. Bu sayfada önce genel bilgiye, ardından hekime gitmeniz gereken durumlara bakıyoruz; çünkü bu konuda hem rahatlatıcı hem de dürüst olmak gerekiyor.
Önce bir not: burada sayı vermiyoruz. “Şu kadar kilo alınır” ya da “şu kadar sürede verilir” gibi ifadeler kişiye özel olan bir konuda yanıltıcı olurdu. Anlatacağımız şey, mekanizmanın genel çerçevesi ve ona karşı atılabilecek küçük, uygulanabilir adımlar.
Korkunun gerçek bir tarafı var mı?
Kısa cevap: bazı kişilerde evet. Sigarayı bırakan bazı insanlar iştahlarında bir artış ya da atıştırma sıklığında bir yükselme fark ediyor. Bu her kişide olmuyor ve görülme biçimi kişiden kişiye değişiyor. Nedenleri arasında, sigaranın el ve ağız için sağladığı alışkanlığın yerine yemeğin geçmesi, molaların yeniden şekillenmesi ve bırakma sürecinin getirdiği stres sayılabilir.
Bu bilgi, bırakmak için bir engel değil, bir hazırlık işareti. Önceden bildiğiniz bir olasılık, sizi hazırlıksız yakalayan bir sürprizden çok daha yönetilebilir. Sigara bırakınca iştah neden artar yazısı bu konunun mekanizmasını ayrıca açıklıyor.
Korkuyla başa çıkmak için üç küçük önlem
Birinci önlem, atıştırmayı önceden planlamak. Sigara molasının yerini tutacak kısa bir mola belirleyin: bir bardak su, birkaç lokma sade bir şey, kısa bir yürüyüş. Elin ve ağzın alışkanlığına bir cevap lazım; ama bu cevabın tatlı ya da yağlı bir şey olması gerekmiyor.
İkinci önlem, öğün düzenini sağlamlaştırmak. Aç kalmak, hem sigara isteğini hem de aşırı yeme eğilimini zorlayabiliyor. Düzenli öğünler bu iki baskıyı birlikte hafifletebilir. Bu, herkes için aynı şekilde işleyen bir kural değil; ama makul bir başlangıç.
Üçüncü önlem, ortamı sadeleştirmek. Evde ve araçta sigara düzenini değiştirmek hem sigara isteğini hem de ona bağlı atıştırma kalıplarını kırabilir. Evde ve araçta sigara düzenini değiştirmek yazısında bunun pratik örneklerini bulabilirsiniz.
Kilo takibinde dikkat: tartıyla ilişkiniz nasıl?
Bırakma sürecinde tartıya her gün çıkmak bazı kişilerde motivasyon sağlar, bazılarında kaygıyı artırır. Hangisinin sizin için geçerli olduğunu düşünün. Eğer tartı sizi gerginleştiriyorsa, ölçüyü kıyafetlerin oturuşu ya da genel enerji gibi daha az baskı yaratan göstergelerle değiştirebilirsiniz.
Bu aşamada önemli olan, kilo değişimini bir başarısızlık olarak görmemek. Bırakma sürecinin ilk haftaları, vücut ve alışkanlıklar için bir uyum dönemi. Küçük dalgalanmaları plan için bilgi olarak değerlendirin, sizi yargılayacak bir ölçüt olarak değil.
Ne zaman hekime gidilmeli?
Bu bölüm bu sayfanın en önemli kısmı, çünkü bazı durumlarda kilo endişesi bir plan konusu olmaktan çıkıp bir sağlık konusu oluyor. Şu durumlarda önce hekime başvurmak gerekir:
- Kronik bir hastalığınız varsa (örneğin şeker ya da tansiyonla ilgili bir rahatsızlık) ve sigarayı bırakırken beslenme düzeninizi değiştirmeyi düşünüyorsanız.
- Düzenli ilaç kullanıyorsanız; bırakma süreci bazı ilaçların etkisini ya da dozunu etkileyebilir, bunu hekim değerlendirir.
- Hamileyseniz ya da hamilelik planlıyorsanız.
- Kısa sürede açıklanamayan, ani bir kilo artışı ya da kaybı yaşıyorsanız.
- Yeme konusunda yoğun bir kaygı, suçluluk ya da kontrol edemediğiniz yeme nöbetleri yaşıyorsanız.
İlaç ve nikotin replasmanı kullanıp kullanmamak da hekimin vereceği bir karar. Dünya Sağlık Örgütü bırakma sürecinde iki desteği yan yana tutuyor: davranışsal destek ve, uygun kişilerde, bilimsel dayanağı olan ilaçlar. Bizim sunduğumuz çalışma bunların yerini tutmuyor. Hastanelerdeki sigara bırakma poliklinikleri ve Alo 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı ise Sağlık Bakanlığı’nın herkese açık kaynakları.
Biyorezonans bu endişeye çözüm mü?
“Biyorezonans kilo almayı engeller mi” sorusu akla gelebilir. Dürüst cevabımız şu: hayır, böyle bir iddiada bulunamayız. Cihazı tanıtanlar, biyorezonansın bedenin elektrik sinyallerini ölçtüğünü söylüyor; bu bir iddia. Kiloya ya da sigaraya etkisini gösteren sağlam, bağımsız bir kanıt ise bulunmuyor. Bizde o, bir çözüm değil; yerinde görülürse planın yanına eklenen, tercihe bağlı bir araç.
Biyorezonans uygulaması iğnesiz ve konforlu; dışarıdan temas eden sensörlerle yapılıyor. Ama konforlu olması etkili olduğu anlamına gelmiyor, bunu da açıkça söylüyoruz. Plan davranışa, öğün düzenine ve takibe dayanıyor.
Kilo endişesi ilk görüşmede nasıl konuşuluyor?
Sigara bırakma desteğimizde kilo endişesi, ilk görüşmede açıkça konuşulan bir başlık. Önce öykünüzü ve örüntünüzü dinliyoruz: sigara hangi saatlerde, hangi durumlarda içiliyor; bırakınca nerede boşluk oluşacağını düşünüyorsunuz? Sonra kişisel bir plan kuruyoruz: sigara molasının yerine ne gelecek, öğünler nasıl düzenlenecek, hangi tetikleyiciler önceden hazırlanacak? Plan zamanla güncelleniyor.
Burada iştah tarafı da önemli. İştah tarafının görüşmede nasıl ele alındığını iştah dengelemede ilk görüşmede neler sorulur yazısında anlattık. Kartal’daki uygulamayı Kartal sigara bırakma sayfasında, hizmetin bütününü sigara bırakma sürecine destek sayfasında bulabilirsiniz.
Kaygıyı küçültmek için bir not egzersizi
Kilo korkusu bazen belirsizlikten besleniyor. Bir kâğıda üç satır yazın. Birinci satır: “Sigarayı bıraktığımda en çok şunu yapmaktan korkuyorum.” İkinci satır: “Bu olursa şunu deneyebilirim.” Üçüncü satır: “Bu olduğunda şu kişiye ya da kuruma danışabilirim.” Bu yazı egzersizi, korkuyu belirsiz bir tehditten somut bir plan sorusuna çeviriyor.
Örneğin birinci satırda “akşam yemeğinden sonra atıştırmaktan” yazıyorsa, ikinci satıra “bir bardak su içip on dakika yürümeyi” yazabilirsiniz. Üçüncü satırda ise “hekimim ya da ilk görüşmede bu konuyu açacağım” yazabilir. Bu not, hem kendiniz için hem de görüşmede bir başlangıç noktası olabilir.
Korku yerine plan: ilk adım için bir telefon
Karar vermeden önce de konuşabiliriz. Ücretsiz ön görüşmede hedefinizi, düzeninizi ve kilo konusundaki endişenizi dinliyoruz; sonuç vaat etmiyoruz, baskı yapmıyoruz. İsterseniz telefonla arayın, isterseniz WhatsApp’tan yazın. Kartal’daki merkezde randevular her gün 10.00–18.00 arasında alınıyor.
Sık sorulan sorular
Sigara bırakınca kesin kilo alınır mı?
Kesin değil. Bazı kişilerde iştah ya da atıştırma sıklığı artabilir, bazılarında artmayabilir. Kişiden kişiye değişir. Bu yüzden önceden hazırlık yapmak, korkuyla bırakmayı ertelemekten daha yararlı olabilir.
Kilo endişesi nedeniyle bırakmayı ertelemeli miyim?
Genel kabul gören görüş, kilo endişesinin bırakmayı ertelemek için tek başına yeterli bir neden olmadığı yönünde. Yine de kendi durumunuz için hekiminizle konuşmanız ve bir plan yapmanız en doğrusudur.
Sigara bırakırken atıştırmayı nasıl yönetirim?
Elin ve ağzın yeni bir alışkanlığa ihtiyacı olabilir. Önceden hazırlanmış sade atıştırmalıklar, su, kısa yürüyüşler ve öğün düzeni yardımcı olabilir. Her kişi için aynı yöntem işe yaramaz.
Biyorezonans sigara bırakırken kilo almayı önler mi?
Hayır, böyle bir iddiada bulunamayız. Biyorezonansın kilo ya da sigara üzerindeki etkisine dair güçlü, bağımsız bilimsel kanıt bulunmuyor. Yeni Dönem’de yalnızca plana eşlik eden tamamlayıcı bir uygulama olabilir.
Kilo endişesinde hangi durumlarda önce hekime gitmeliyim?
Kronik hastalığınız, düzenli ilacınız ya da hamilelik durumunuz varsa, ani ve açıklanamayan kilo değişimi yaşıyorsanız ya da yeme konusunda yoğun kaygınız varsa önce hekime başvurun.
Tamamlayıcı uygulamalar tıbbi tanı ve tedavinin yerine geçmez. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel sağlık değerlendirmesi yerine geçmez. Sağlık sorununuz varsa hekiminize danışın.